11/2/18

Η ηθική ανάπτυξη του παιδιού








Ειρήνη Νίτη

Δασκάλα στην Ειδική Αγωγή & Εκπ/ση – Λογοθεραπεύτρια – Συστημική Σύμβουλος – Θεραπεύτρια

Tο πρώτο στάδιο, προσυμβατικό, της ηθικής ανάπτυξης του ατόμου, σύμφωνα με τους Piaget και L. Kohlberg, διαρκεί έως την ηλικία των 11-12 χρόνων του παιδιού (σχολική ηλικία). Σε αυτή την περίοδο αναπτύσσεται η ετερόνομη ηθική του ατόμου, στους τομείς:

α. Γνωστικός: Το παιδί, που βρίσκεται στο στάδιο της συγκεκριμένης λογικής σκέψης, αντιλαμβάνεται καλύτερα τις ηθικές έννοιες και αυτές της αγάπης, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, του σεβασμού ή τις αντίθετες, μέσα από περιστατικά της καθημερινής του ζωής ή διάφορα μαθήματα. Εξοικειώνεται με την τήρηση κανόνων και κανονισμών (ηθικό καθήκον) στα παιχνίδια, στο σπίτι, στο σχολείο, στην τάξη, και αισθάνεται ανασφαλές, όταν δεν υπάρχουν.
Οι ηθικές κρίσεις του στηρίζονται περισσότερο στις συνέπειες των πράξεων (αμοιβή ή τιμωρία, ευχαρίστηση ή λύπη), και λιγότερο στις ηθικές αντιλήψεις και πρότυπα των μεγάλων. Τα ηθικά του κριτήρια βασίζονται στην ηθική της οικογένειας ή του σχολείου. Θεωρεί «καλό» ή «κακό», επιτρεπόμενο ή μη, ηθικό ή ανήθικο, ό,τι επιδοκιμάζεται ή απορρίπτεται, αντίστοιχα, από το κοινωνικό του περιβάλλον. Ωστόσο, αρχίζει τώρα να κρίνει μια πράξη και με βάση την καλή ή κακή πρόθεση αυτού, που την πράττει και όχι με βάση την ωφέλεια ή τη ζημιά, που προκάλεσε. Επειδή, όμως, η ηθική του παιδιού προσδιορίζεται κυρίως από τους άλλους, χαρακτηρίζεται ως ετερόνομη ηθική (Α. Κακαβούλης).

β. Συναισθηματικός: Καθώς το παιδί κατανοεί περισσότερο τις ηθικές έννοιες και αξίες, αναπτύσσει και αντίστοιχα θετικά ή αρνητικά ηθικά συναισθήματα, τα οποία γεννιούνται μέσα του, κυρίως, από πράξεις, που εκδηλώνουν αγάπη, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, αλτρουισμό ή τα αντίθετά τους. Αρχίζει έτσι να μορφώνεται στον ψυχικό κόσμο του η ηθική συνείδηση, η εσωτερική ψυχική λειτουργία, με την οποία κάνει ηθικές κρίσεις, νιώθει ηθικά συναισθήματα και προβαίνει σε ηθικές αποφάσεις και πράξεις (Α. Κακαβούλης). Είναι πολύ σημαντική αυτή η εξέλιξη της ηθικής ανάπτυξης. Ωστόσο, η ηθική συνείδηση προσδιορίζεται, κατά κύριο λόγο, από το περιβάλλον.

γ. Συμπεριφοράς: Τώρα το παιδί είναι περισσότερο ικανό και πρόθυμο να επιστρατεύει τη θέλησή του, ώστε να συμμορφώνεται προς τις ηθικές αρχές, που διδάσκεται στην οικογένεια και στο σχολείο, όπως να προτιμά την αλήθεια και όχι το ψέμα, να βοηθάει τους άλλους, να τους εκδηλώνει την αγάπη του, να διαχειρίζεται την επιθετικότητά του, να μην παίρνει πράγματα που δεν του ανήκουν κ.λ.π. Έχει την ανάγκη οι πράξεις του να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες της οικογένειας, του σχολείου και της ομάδας των συνομηλίκων του, ώστε να εισπράττει την επιδοκιμασία τους. Αρκετές φορές, βέβαια, δεν επιτυγχάνει μια τέτοια συμμόρφωση, επειδή παρεμβαίνουν άλλα κίνητρα, πιο ισχυρά, από τα διδασκόμενα στο περιβάλλον του, που το ωθούν σε διαφορετική ή αντίθετη συμπεριφορά blogs.sch.gr/16dimkoryd 





Δεν υπάρχουν σχόλια: