Χ. Αθανασιάδης και Μ. Ρεπούση μιλούν για τα νέα προγράμματα σπουδών στην Ιστορία


"Τα προγράμματα δεν αγνοούν την ελληνική επανάσταση, απλώς την ενθέτουν στο ιστορικό
πλαίσιό της, μέσα στις ευρωπαϊκές εξελίξεις που γέννησαν τον νεωτερικό κόσμο. Να μάθουν βέβαια οι μαθητές τα βασικά επεισόδια του Αγώνα. Αλλά δεν χρειάζεται να κατατρίβονται σε λεπτομέρειες. Πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ξέσπασε και πέτυχε η Επανάσταση. Να καταλάβουν δηλαδή οι μαθητές γιατί έγινε η Επανάσταση έγινε το 1821 και όχι νωρίτερα"

Χάρης Αθανασιάδης, ιστορικός της Εκπαίδευσης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

“Με τα νέα προγράμματα σπουδών ο όγκος της ύλης στην υποχρεωτική Δευτεροβάθμια προτείνεται να χωριστεί στα τέσσερα. Έτσι στην Α’ Λυκείου θα διδάσκεται αποκλειστικά ο 20ός αιώνας, ώστε ο μαθητής να γνωρίσει επαρκώς το μέρος εκείνο του παρελθόντος που περισσότερο από κάθε άλλο επηρεάζει το παρόν του. Επίσης μειώνεται ο εθνοκεντρισμός, καθώς η ελληνική Ιστορία παραμένει βέβαια στο επίκεντρο, αλλά εξετάζεται ως οργανικό μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής Ιστορίας και, όπου χρειάζεται (π.χ. στον Ψυχρό Πόλεμο), της παγκόσμιας Ιστορίας.
Τέλος φαίνεται ότι οι συντάκτες δεν περιορίζονται στις παραδοσιακές θεματικές της σχολικής Ιστορίας, δηλαδή στα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, αλλά επεκτείνονται σε όσα αφορούν την ευρύτερη κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ζωή της χώρας.
Τα προγράμματα δεν αγνοούν την ελληνική επανάσταση, απλώς την ενθέτουν στο ιστορικό πλαίσιό της, μέσα στις ευρωπαϊκές εξελίξεις που γέννησαν τον νεωτερικό κόσμο. Να μάθουν βέβαια οι μαθητές τα βασικά επεισόδια του Αγώνα. Αλλά δεν χρειάζεται να κατατρίβονται σε λεπτομέρειες. Πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ξέσπασε και πέτυχε η Επανάσταση. Να καταλάβουν δηλαδή οι μαθητές γιατί έγινε η Επανάσταση έγινε το 1821 και όχι νωρίτερα.
Παρόμοια για τον εμφύλιο. Ώς τώρα αποφεύγαμε να τον εξετάζουμε ή τον προσπερνούσαμε με δυο λόγια σε στυλ τι κακό πράγμα είναι η διχόνοια. Είναι κρίσιμο όμως να κατανοήσουν οι νέοι άνθρωποι τους γεωπολιτικούς και κοινωνικούς όρους υπό τους οποίους διολισθήσαμε στον Εμφύλιο και τις επιπτώσεις του Εμφυλίου στη μετέπειτα πορεία της χώρας. Δεν θα μπορέσουν να κατανοήσουν τη γνώση διαιρέσεων που ξεκίνησαν από τον Εμφύλιο.
Στο Δημοτικό ορθά προβλέπεται τα παιδιά να διδαχθούν την ελληνική μυθολογία με παράλληλη αναφορά και στις μυθολογίες άλλων λαών. Η μυθολογία αρέσει στα μικρά παιδιά και τα βοηθάει να οικοδομήσουν με παραμυθένιο τρόπο μια σχέση με το παρελθόν. Όμως είναι επίσης ορθή η επιλογή να μην παρουσιάζεται ως τμήμα της Ιστορίας. Δεν βοηθάει να συγχέονται οι μύθοι με τα πραγματικά γεγονότα.
Ως προς την εισαγωγή των ιστορικών πηγών στη διδασκαλία. Δεν είναι λάθος. Φανερώνει στους μαθητές πώς εργάζονται οι ιστορικοί για να καταλήξουν σε μια αφήγηση. Πώς στοχάζονται πάνω στις πηγές, πώς εξάγουν ασφαλείς πληροφορίες, πώς προτείνουν διαφορετικές ερμηνείες. Μπορούν να διαπιστώσουν πως πράγματι είναι δυνατόν να υπάρξουν διαφορετικές αναγνώσεις για το ίδιο ζήτημα. Νομίζω όμως πως δεν πρέπει να το παρακάνουμε. Το βάρος πρέπει να συνεχίσει να δίνεται στη γνώση των βασικών διαστάσεων του παρελθόντος. Η απόκτηση δεξιοτήτων διαχείρισης των πηγών είναι πολύ χρήσιμη, αλλά μπορεί να γίνεται δειγματικά – είναι άλλωστε αρκετά δύσκολη διαδικασία”.


Διαβάστε επίσης:

Χάρης Αθανασιάδης: «Μύθος ο Χορός του Ζαλόγγου και το Κρυφό Σχολειό»


Μαρία Ρεπούση, καθηγήτρια Ιστορίας και Ιστορικής Εκπαίδευσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

“Η Ιστορία που διδάσκεται στο σχολείο εξαρτάται από το είδος του πολίτη που θέλουμε να διαμορφώσουμε μέσα από την υποχρεωτική εκπαίδευση. Και για τα μεγάλα και για τα μικρά, τα καθημερινά. Αν συσχετίσει κανείς νοοτροπίες και συμπεριφορές Ελλήνων πολιτών με την ιστορία που διδάχθηκαν στο σχολείο, είναι βέβαιο ότι θα εξηγήσει πολλές από τις αγκυλώσεις και τα στερεότυπα που έχουν. Και θα εξηγήσει σίγουρα την άνοδο και την κυριαρχία του εθνικολαϊκισμού.
Η Ιστορία, πολύ περισσότερο από άλλα γνωστικά αντικείμενα, θεωρείται καθοριστική για τη διαμόρφωση της ταυτότητας, έμφυλης, πολιτικής και εθνικής. Γι’ αυτό και γίνεται το μήλον της έριδος ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις που βλέπουν τον κόσμο με διαφορετικά μάτια. Παλαιότερα ανάμεσα στη συντήρηση και την πρόοδο, τη Δεξιά και την Αριστερά. Στις μέρες μας, οι διαχωρισμοί αυτοί δεν είναι τόσο σαφείς.
Πρόσωπα και φορείς -πολιτικοί, δημοσιογραφικοί ή άλλοι- που στηρίζουν στον εθνικολαϊκισμό την όποια εξουσία έχουν δίνουν μάχη μέχρις εσχάτων για να μην αλλάξει τίποτα στο περιεχόμενο της σχολικής Ιστορίας. Και μέχρι τώρα τις έχουν κερδίσει τις μάχες. Όποιες προσπάθειες έγιναν για να τροποποιηθεί το εθνικιστικό αφήγημα της σχολικής ιστοριογραφίας, για να ενταχθούν οι κοινοί τόποι της ιστοριογραφίας στα προγράμματα σπουδών και στα σχολικά βιβλία Ιστορίας απέτυχαν παταγωδώς με ταυτόχρονη διαπόμπευση των εμπνευστών τους.
Ελπίζω ότι η προσπάθεια που γίνεται τώρα με τα προγράμματα σπουδών Ιστορίας θα έχει αίσιο τέλος. Χρειαζόμαστε μια νίκη για να προχωρήσουμε. Θα είναι μια καλή αρχή για την ιστορική εκπαίδευση στη χώρα μας”.



Δεν υπάρχουν σχόλια: