Διδακτικές μέθοδοι με άρωμα συνεδρίων ή σχολικής τάξης;







Τα δύο παράλληλα εκπαιδευτικά σύμπαντα 

 Ένας εκπαιδευτικός αφού συμμετείχε, ως απλό μέλος, σε ένα συνέδριο κάπου στην Ελλάδα, με θέμα: «Έρευνα δράσης στην εκπαίδευση» επιστρέφει στο σπίτι του. Γεμάτος  εκπαιδευτικούς προβληματισμούς για τα χαρακτηριστικά που θα μπορούσε να είχε μια έρευνα δράσης στη δική του σχολική τάξη,  μπαίνει στο διαδίκτυο να ψάξει σχετικά με το θέμα, τι έχουν κάνει άλλοι εκπαιδευτικοί, τι λέει η βιβλιογραφία, κάτι τυχαίο..., οτιδήποτε, έτσι για αρχή..
Καθώς μπαίνει σε  εκπαιδευτικές ιστοσελίδες διαβάζει  την εξής  δήλωση: 

"Βασικοί στόχοι του εκπαιδευτικού συστήματος  της χώρας  είναι: τα βιβλία και οι εκπαιδευτικοί  να είναι στη θέση τους το Σεπτέμβρη"  
 
Μια απογοήτευση τον κυριεύει και αναρωτιέται:"Μήπως το συνέδριο το παρακολούθησα σε κάποια άλλη χώρα και δεν το κατάλαβα;  ‘Είναι δυνατόν στα συνέδρια να συζητούνται τέτοια προχωρημένα θέματα και οι στρατηγικοί στόχοι του εκπαιδευτικού μας συστήματος να περιορίζονται στα αυτονόητα εδώ και δεκαετίες;”

Άρχισε να προβληματίζεται για το πώς θα εφαρμόσει στη σχολική του τάξη αυτά που αποκόμισε, τα λίγα ή πολλά, από το συνέδριο που παρακολούθησε, σε ένα  εκπαιδευτικό σύστημα που από ό,τι φαίνεται δυσκολεύεται να του παρέχει τα απαραίτητα. Από την άλλη τον απασχολεί πολύ και η σκέψη ότι καινοτόμες διδακτικές προσεγγίσεις περιγράφονται και επιβάλλονται στα αναλυτικά προγράμματα και στην αξιολόγηση που "πέρασε" Διαισθάνεται ότι για μια ακόμη φορά θα τον υποχρεώνουν να τις εφαρμόσει με οποιεσδήποτε συνθήκες θα έχει να αντιμετωπίσει..

Σκέφτεται...:
 Μπορεί να μην έχω βιβλία, να μην υπάρχουν όλοι οι εκπαιδευτικοί από την αρχή της  σχολικής χρονιάς ή και καθόλου όλη τη χρονιά, να συμπληρώνω ώρες, να έχω κανένα τμήμα 26 μαθητών, να μην υπάρχει η ανάλογη υλικοτεχνική υποδομή στο σχολείο που θα δουλέψω, αλλά όμως οι καινοτόμες διδακτικές πρακτικές πρέπει να εφαρμοστούν; Λες και  αυτές εφαρμόζονται από μόνες τους....

Μετά από κάποιες μέρες τυχαία  διαβάζοντας για τα παράλληλα σύμπαντα, σε ένα αγαπημένο του βιβλίο Φυσικής,  κάνει τη σκέψη: 

 Μήπως και στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρα μας  λειτουργούν δύο παράλληλα  εκπαιδευτικά σύμπαντα κι εγώ πρέπει να είμαι και στα δύο ταυτόχρονα;

Έτσι μάλλον θα εξηγείται ότι στα συνέδρια και στις επιμορφώσεις  υπάρχει μεγάλη δραστηριότητα και διατυπώνονται επιστημονικότατες καινοτόμες διδακτικές πρακτικές, που πιεστικά αναζητούν να μπουν στη σχολική μου τάξη μέσω των αναλυτικών προγραμμάτων,  και από την άλλη το ζητούμενο των στρατηγικών στόχων να  παραμένει  εδώ και χρόνια στο επίπεδο του αυτονόητου και μόνο σε ζητήματα διαχείρισης των αριθμών της εκπαίδευσης.

Τα ερωτήματα στο μυαλό του έρχονταν το ένα μετά το άλλο:



Διδακτικές μέθοδοι με άρωμα συνεδρίων ή σχολικής τάξης;

 Γιατί να υπάρχει τόση μεγάλη δραστηριότητα στη συζήτηση για καινοτόμες διδακτικές πρακτικές εφόσον το σύστημα δεν μπορεί να την  προωθήσει και να την εφαρμόσει παραμένοντας σε ταπεινούς στόχους; 

Μήπως δεν υπάρχει καμία πλέον σύνδεση μεταξύ χώρου συζήτησης και προτάσεων διδακτικών μεθόδων και χώρου σχολικής τάξης; 

Σε αυτό μήπως ευθύνεται  το γεγονός ότι η εμπειρία  του ίδιου του εκπαιδευτικού έχει αποκλειστεί από τη συζήτηση που αναπτύσσεται,  αλλά τον χρειαζόμαστε μόνο όταν είναι να παρακολουθήσει καινοτόμες διδακτικές προσεγγίσεις σε μεταπτυχιακά, ταχύρρυθμα πρόγραμμα επιμόρφωσης, σε συνέδρια ή σε παρουσιάσεις για διάφορους λόγους;

Μήπως οι διδακτικές μέθοδοι τελικά έχουν αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός προϊόντος για πώληση ή προσωπική προβολή, σε άλλους χώρους εκτός σχολείου, και το ζητούμενο δεν είναι η εφαρμογή τους στη σχολική τάξη;

 Μήπως πλέον έχουν αρχίσει να αποκτούν  άρωμα αγοράς και προσωπικής προβολής παρά σχολικής τάξης;

Αφήνει για αργότερα  το θέμα της Έρευνας Δράσης  και αρχίζει να ψάχνει ζητήματα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και εκπαιδευτικής πολιτικής μήπως μπορεί να δώσει κάποιες απαντήσεις στα ερωτήματά του.

To Plan B του εκπαιδευτικού
Καταλήγει σε τρία κείμενα που θεωρεί ότι μπορούν να απαντήσουν σε κάποια ερωτήματά του και να διαμορφώσει το δικό του Plan B:

 (Γιώργος Μπαγάκης, 2013,  Αναζητώντας προοπτική σήμερα στη χώρα μας για αποτελεσματικές πολιτικές και πρακτικές σχολείου, Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συνέδριου ΠΕΣΣ) 
«Για να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα οι σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις είναι απολύτως αναγκαίο να έλθουν ή και να επανέλθουν τουλάχιστον τα εξής:
  • Αρχές σεβασμού του εκπαιδευτικού
  • Ασφάλεια και σταθερές εργασιακές συνθήκες
  • Καλύτερες συνθήκες για τους νέους εκπαιδευτικούς για τους οποίους συχνά η επιβίωση αναγκαστικά δεσπόζει σε σχέση με τις όποιες σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις»
Γιώργος Μαυρογιώργος, Εκπαιδευτικοί και Αξιολόγηση 1993
" Ενώ ζητάμε από τους εκπαιδευτικούς να επανεξετάζουν τις παιδαγωγικές και διδακτικές τους πρακτικές για να είναι ανοιχτοί στις αλλαγές, δεν τους αναγνωρίζονται αξιόλογες εμπειρίες και ιδέες που έχουν ή αποξενώνονται από αυτά που οι ίδιοι κάνουν. Οι εκπαιδευτικές αλλαγές επιβάλλονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στους εκπαιδευτικούς, δεν γίνονται με τους εκπαιδευτικούς ή από τους εκπαιδευτικούς". 

Μπόμπας Λ. (2013),  «Δώστε μου όσες σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις θέλετε... και ελάτε μαζί μου στην τάξη, σήμερα όμως!» Αναζητώντας προοπτική σήμερα στη χώρα μας για αποτελεσματικές πολιτικές και πρακτικές σχολείου ,Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συνέδριου ΠΕΣΣ

.....
Αποτελεί προτεραιότητα και καταλυτικής σημασίας παράμετρο η επίμονη ερευνητική διαδικασία τού να ‘ψάξουμε’ συστηματικά και, κατά το δυνατό, να ‘βρούμε’ και να μάθουμε’ από πρώτο χέρι, όχι μόνο το ΠΩΣ ΑΙΣΘΑΝΕΤΑΙ αλλά και το ΠΩΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΙΛΙΚΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ αντιμετωπίζει ο ίδιος ο δάσκαλος της σχολικής τάξης μια υπαρκτή σχολική πραγματικότητα με την παρουσία των όποιων σύγχρονων ή λιγότερο σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων και μεθόδων. Μια καθημερινή πραγματικότητα, όπου οι αποκαλούμενες σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις ‘εισβάλλουν’ στη σχολική αίθουσα με τις δικές τους απαιτήσεις και τα δικά τους –μη διαπραγματεύσιμα από τον δάσκαλο που καλείται να εφαρμόσει- ‘θέλω’.

Με τον μάχιμο δάσκαλο της σχολικής τάξης......... να προσδοκά εναγωνίως και με πάσα επαγγελματική και προσωπική ειλικρίνεια τις όποιες ‘εφαρμόσιμες στη σχολική πράξη απαντήσεις’, κάθε φορά που οι σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις επιχειρούν να έχουν πρόσβαση με αξιώσεις μόνιμης παραμονής και μακρόχρονης εγκατάστασης στη σχολική του αίθουσα/τάξη. Το ότι οι σύγχρονες διδακτικές προσεγγίσεις  και το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό που αναπτύσσεται από τους ειδικούς και τίθεται στη διάθεση των εκπαιδευτικών τής σχολικής πράξης, (κατά δήλωση πάντα των εμπνευστών τους στα θεωρητικά πεδία τής εκπαίδευσης) στοχεύουν στο να καλλιεργήσουν στους μαθητές πνεύμα κριτικής αντίληψης και δημιουργικής σκέψης (Κουλαϊδής, 2007), φορτίζει ακόμη περισσότερο την αμείλικτη καθημερινότητα των μάχιμων δασκάλων τής σχολικής τάξης. Επιπροσθέτως, η διαχρονικά εμμένουσα πρακτική των όποιων κατά περίπτωση αρμοδίων και υπευθύνων να «μένει πάντα εκτός» ο μάχιμος δάσκαλος από κάθε σχεδιασμό.

Ας προσπαθήσουμε να αναρωτηθούμε, όμως, με όση ειλικρίνεια διαθέτει ο καθένας μας, με γνήσια αναστοχαστική διάθεση αλλά και αυτοκριτική (όταν και όσο χρειάζεται… και ασφαλώς χρειάζεται!), κοιτάζοντας την πραγματικότητα κατάματα, πέρα από σκοπιμότητες και ματαιοδοξίες:
Πόσο σύγχρονες είναι οι δικές μας, εδώ και τώρα, διδακτικές προσεγγίσεις στην ίδια την πράξη όταν «μιλάμε», «διακηρύσσουμε», «ευαγγελιζόμαστε» και προτείνουμε (μέσα από Συνέδρια όπως και αυτό) σε όλους τους άλλους (τους πραγματικά μάχιμους δασκάλους της υπαρκτής σχολικής τάξης , δηλαδή), να ενστερνιστούν και να εφαρμόσουν στην αμείλικτη και πολλαπλώς απαιτητική σχολική καθημερινότητά τους τις όποιες προτεινόμενες ως Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις;

Ο σχετικός αυτός κατάλογος των ΣΔΠ των ημερών μας, αποτελούμενος από ένα συγκεκριμένο αριθμό τέτοιων προσεγγίσεων που θα λέγαμε συνιστούν τον βασικό κορμό του, αφήνει πάντα ‘χώρο’ και ‘περιθώρια’ για προσθήκες ή και αφαιρέσεις, ανάλογα με την κάθε προβαλλόμενη επιχειρηματολογία και τον αντίστοιχο θεωρητικό ή ερευνητικό εκφραστή της. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα γνωστή και ευρέως αποδεκτή μεταξύ των ειδικών παιδαγωγών λίστα, δηλαδή, η οποία περιλαμβάνει τις ακόλουθες διδακτικές μεθόδους στην μία ή στην άλλη τους ‘εκδοχή’ και σχολική πρακτική (σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη σειρά παρουσίασης που ακολουθείται εδώ, δεν σημαίνει απαραίτητα και αξιολογική ιεράρχηση αυτών των ΣΔΠ).
Με τη γνωστή τους ονοματολογία που έχουν παρουσιαστεί κατά περιόδους στη σχετική βιβλιογραφία, έχουμε και λέμε: Αναλυτικο-συνθετική, ολιστική, διερευνητική, συγκριτική, διαθεματική (Riley 2003), επιστημονική, κριτική, επαγωγικο-υποθετική, απαγωγική, εποικοδομιστική (Σολομωνίδου 2006, Παπαδημητρίου, κ. ά. 2009), μονολογικό-διαλεκτική, κατευθυνόμενη διερεύνηση, ομαδοσυνεργατική, συνεργατική, βιωματική, ανακαλυπτική, πρόβλημα και επίλυση προβλημάτων, portfolio (ηλεκτρονικός χαρτοφύλακας), ‘καταιγισμός ιδεών’(brainstorming), εργασίες και σχέδια συνεργατικής έρευνας (projects).

Το φαινομενικά ‘απλό’ ερώτημα, εν προκειμένω, σχετικά με το εάν και κατά πόσο όλες αυτές οι διδακτικές προσεγγίσεις και σχολικές πρακτικές στο σήμερα είναι ‘ακραιφνώς’ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ -με τις καλύτερες των προθέσεων από κάθε ενδιαφερόμενη πλευρά- δεν μπορεί παρά όχι μόνο να ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ ως αυθύπαρκτος εγγενής προβληματισμός αλλά και να διεκδικεί με θεμιτές αξιώσεις την προσοχή και την απολύτως κριτική μας θεώρηση των πραγμάτων που εξετάζουμε (και) εδώ. Το ότι ορισμένες από τις προτεινόμενες αυτές ως ΣΔΠ τις βρίσκουμε -είτε αυτούσιες είτε ως ‘μετεξέλιξη’ και ‘αναπαραγωγή’) ανασκαλίζοντας βιβλιογραφικά δεδομένα και σχολικές πρακτικές άλλων (προηγούμενων) εποχών, σίγουρα δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής. Και ο «νοών, νοήτω».

 fresh-education



Δεν υπάρχουν σχόλια: